ขวดพอลิเอทิลีนเทเรฟทาเลต (Polyethylene Terephthalate: PET) ที่ใช้แล้วจะกลับมาเป็นวัตถุดิบได้อีกครั้งก็ต่อเมื่อผ่านกระบวนการรีไซเคิลที่ต่อเนื่องกันเป็นลำดับ แต่ละช่วงเตรียมวัสดุให้พร้อมสำหรับช่วงถัดไป เจ็ดขั้นตอนต่อไปนี้ครอบคลุมตั้งแต่การเก็บรวบรวมขวด ไปจนถึงการตรวจสอบก่อนนำวัสดุรีไซเคิลไปผลิตบรรจุภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่ม
สำหรับคุณสมบัติของ PET และเหตุผลที่วัสดุนี้เหมาะกับขวดน้ำดื่ม อ่านได้ในบทความ PET คืออะไร และเหตุใดจึงเหมาะกับขวดน้ำดื่ม
เจ็ดขั้นตอนจากขวดใช้แล้วสู่เม็ดพลาสติกรีไซเคิล
-
การเก็บรวบรวมขวดหลังการบริโภค ขั้นตอนแรกคือการรวบรวมขวดที่ใช้แล้วจากผู้บริโภค จุดรับคืน ร้านค้าปลีก ศูนย์คัดแยกขยะ และระบบจัดเก็บขยะของภาครัฐและเอกชน ขวดที่ผู้บริโภคใช้แล้วเช่นนี้เรียกว่า PET หลังการบริโภค (post-consumer PET)
-
การคัดแยก ขั้นตอนนี้คัดขวด PET ออกจากวัสดุอื่น เช่น พลาสติกชนิดอื่น โลหะ แก้ว กระดาษ และสิ่งปนเปื้อนต่าง ๆ การคัดแยกมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะพลาสติกต่างชนิดหรือสิ่งปนเปื้อนที่หลงเหลืออยู่อาจทำให้คุณภาพของวัสดุรีไซเคิลลดลง
-
การแยกฉลาก ฝา และสิ่งแปลกปลอม ตามคำอธิบายของ Indorama Ventures ขวดใช้แล้วจะนำมาอัดเป็นก้อนแล้วส่งเข้าโรงงานรีไซเคิล ที่โรงงานจะแกะฉลาก ถอดฝา และกำจัดสิ่งแปลกปลอม เช่น เหล็ก ทราย หรือพลาสติกชนิดอื่นออก
-
การล้างทำความสะอาด ขวดจะผ่านการล้างเพื่อขจัดสิ่งสกปรก เครื่องดื่มที่ตกค้าง กาวติดฉลาก และสิ่งปนเปื้อนอื่น การล้างในขั้นตอนนี้มีผลโดยตรงต่อคุณภาพของวัสดุที่ผลิตได้ในขั้นตอนต่อ ๆ ไป
-
การบดเป็นเกล็ดพลาสติก จากนั้นจึงนำขวดที่ล้างแล้วไปบดเป็นชิ้นเล็ก ๆ ที่เรียกว่าเกล็ด PET (PET flakes) เกล็ดเหล่านี้นำไปผลิตเส้นใยได้ตามที่ TOMRA ระบุ หรือนำไปหลอมเป็นเม็ดพลาสติกรีไซเคิลในขั้นตอนถัดไปก็ได้
-
การหลอมเป็นเม็ดพลาสติกรีไซเคิล Indorama Ventures อธิบายว่า เมื่อนำเกล็ด PET ไปหลอม จะได้เม็ดพลาสติกรีไซเคิล เม็ดพลาสติกนี้เรียกว่า rPET หรือ PET รีไซเคิล (recycled PET) และเป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตสินค้าใหม่
-
การควบคุมคุณภาพและการรับรอง rPET ที่นำไปผลิตบรรจุภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่มจะสัมผัสอาหารหรือเครื่องดื่มโดยตรง จึงต้องผ่านการควบคุมที่เข้มงวดกว่าวัสดุรีไซเคิลสำหรับงานทั่วไป สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาสหรัฐอเมริกา (US FDA) พิจารณาเป็นรายกรณีว่ากระบวนการรีไซเคิลให้พลาสติกที่บริสุทธิ์พอสำหรับสัมผัสอาหารหรือไม่ ส่วนองค์การความปลอดภัยด้านอาหารแห่งสหภาพยุโรป (EFSA) ประเมินความปลอดภัยเป็นรายกระบวนการ
ผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการรีไซเคิลขวด PET
ขวด PET หลังการบริโภคแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ได้หลายประเภท ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับคุณภาพของวัตถุดิบและมาตรฐานของกระบวนการรีไซเคิล ผลิตภัณฑ์ที่ได้มีดังนี้
- เกล็ด PET สำหรับใช้เป็นวัตถุดิบในการแปรรูปขั้นต่อไป
- เม็ดพลาสติก rPET ที่พร้อมนำไปผลิตสินค้าใหม่
- ขวดใหม่ รวมถึงบรรจุภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่ม เมื่อ rPET ที่ใช้เป็นเกรดสัมผัสอาหาร (food grade) และเป็นไปตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง
- เส้นใยพอลิเอสเตอร์
- แผ่นพลาสติกและบรรจุภัณฑ์พลาสติกอื่น ๆ
- สินค้าอุตสาหกรรมอีกหลายประเภท
Indorama Ventures ระบุว่าเม็ดพลาสติกรีไซเคิลนำไปแปรรูปเป็นเส้นใยพอลิเอสเตอร์ได้ ขณะที่การนำกลับไปผลิตขวดมีเกณฑ์สูงกว่า โดย TOMRA ชี้ว่า rPET ที่ใช้ผลิตขวดเครื่องดื่มต้องเป็นไปตามมาตรฐานของวัสดุเกรดสัมผัสอาหาร
ความร่วมมือของทุกฝ่าย
การรีไซเคิลจะมีประสิทธิภาพได้ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกฝ่าย ตั้งแต่ผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์ ผู้ออกแบบฉลากและฝา ผู้บริโภค ผู้เก็บรวบรวมขยะ โรงงานรีไซเคิล ไปจนถึงหน่วยงานกำกับดูแล การเลือกใช้ PET ควบคู่กับการสนับสนุนระบบรีไซเคิลที่ถูกต้องจึงเป็นส่วนหนึ่งของการใช้ทรัพยากรอย่างรับผิดชอบ
ความแตกต่างระหว่าง rPET กับ PET ใหม่ รวมถึงแหล่งที่มาของเม็ดพลาสติกสำหรับขวด rPET ของ พี. เอ. เอส. อินเตอร์กรุ๊ป อ่านต่อได้ในบทความ rPET คืออะไร และต่างจาก PET ใหม่อย่างไร
เอกสารอ้างอิง
- Indorama Ventures. (ม.ป.ป.). ผลิตภัณฑ์รีไซเคิล (Recycled Products).
- TOMRA. (2025, 15 พฤษภาคม). What is rPET plastic?.
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาสหรัฐอเมริกา (US FDA). (2020). พลาสติกรีไซเคิลในบรรจุภัณฑ์อาหาร (Recycled Plastics in Food Packaging).
- องค์การความปลอดภัยด้านอาหารแห่งสหภาพยุโรป (EFSA). (ม.ป.ป.). วัสดุพลาสติกรีไซเคิล (Recycled plastic materials).